De manier waarop gebouwen in Nederland worden verwarmd, gaat de komende jaren ingrijpend veranderen. Aardgas verdwijnt stap voor stap uit woonwijken en collectieve warmtesystemen krijgen een steeds grotere rol. Met de Wet collectieve warmte (Wcw) wil de overheid deze ontwikkeling in goede banen leiden. De wet is inmiddels aangenomen, maar nog niet volledig in werking. Wat houdt deze wet in en wat betekent dit concreet voor Verenigingen van Eigenaars?

Dit is de Warmtewet

Sinds 2014 geldt in Nederland de Warmtewet. Deze wet was vooral gericht op consumentenbescherming. Eigenaars die waren aangesloten op collectieve warmte mochten niet te veel betalen en moesten verzekerd zijn van levering. Voor VvE’s met een collectieve verwarmingsinstallatie pakte dit in de praktijk vaak ongunstig uit. Besturen kregen te maken met verplichtingen die niet goed pasten bij de VvE-structuur.

In 2019 is de Warmtewet daarom aangepast. VvE’s werden grotendeels uitgezonderd van de verplichtingen die gelden voor commerciële warmtebedrijven en dat bracht rust. Helaas blijkt dat de Warmtewet onvoldoende aansluit bij de warmtetransitie die de overheid voor ogen heeft, waardoor een nieuwe wet de Warmetwet vervangt.

De Wet collectieve warmte vervangt de Warmtewet

De Wet collectieve warmte (Wcw) vervangt de Warmtewet en heeft een ander uitgangspunt. Waar de Warmtewet vooral beschermend was, richt de Wcw zich op groei en verduurzaming van collectieve warmtesystemen. Gemeenten krijgen een centrale regierol. Zij bepalen waar warmtenetten komen en welk warmtebedrijf actief mag zijn binnen een zogenoemd warmtekavel.

Voor VvE’s zijn een aantal veranderingen relevant:

  • Warmtelevering zonder gemeentelijke aanwijzing is in principe verboden.
  • Voor VvE’s gelden uitzonderingen, bijvoorbeeld bij kleine collectieve systemen tot maximaal 20 appartementen.
  • VvE’s die warmte doorleveren aan hun eigen leden blijven toegestaan.
  • Bij levering aan meer dan 20 appartementen moet de VvE dit melden bij de gemeente en is een vrijstelling of ontheffing nodig.

Bestaande VvE’s met een collectieve warmtevoorziening worden beschermd door overgangsrecht, mits zij zich tijdig melden bij de gemeente.

Nieuwe bevoegdheden én verplichtingen voor VvE’s

Een belangrijk onderdeel van de Wcw is dat VvE’s in bepaalde situaties expliciet bevoegd worden om namens alle leden besluiten te nemen over aansluiting op een warmtenet of een andere collectieve warmtevoorziening. Dit geldt vooral wanneer het gebouw ligt in een wijk die door de gemeente is aangewezen als aardgasvrij.

Tegelijkertijd brengt dit ook verplichtingen met zich mee. Denk aan meetverplichtingen voor warmteverbruik, informatieverstrekking aan eigenaars en een wettelijke plicht om mee te werken aan werkzaamheden van een aangewezen warmtebedrijf, zoals onderhoud aan het warmtenet.

Voor individuele eigenaren blijft er bescherming. Wie technisch of financieel niet realistisch kan aansluiten, kan binnen een vastgestelde termijn bezwaar maken en wordt niet automatisch gebonden aan een collectieve aansluiting.

Waarom is dit belangrijk voor VvE’s?

De Wcw raakt direct aan grote keuzes over verwarming, kostenverdeling en verduurzaming van het gebouw. Zeker voor VvE’s met een bestaande collectieve installatie of VvE’s in wijken die op termijn van het gas af gaan, is deze wet van groot belang.

Daarbij is het goed om te weten dat nog niet alle onderdelen van de Wcw in werking zijn getreden. Voor een groot aantal artikelen is aanvullende regelgeving nodig, zoals het Besluit collectieve warmte en een ministeriële regeling. Deze stappen nemen naar verwachting een groot deel van 2026 in beslag. Er is dus nog geen definitieve datum waarop alle verplichtingen gelden.

Actie ondernemen?

Directe actie is meestal nog niet nodig, maar voorbereiden wel. Het is verstandig om als VvE:

  • Inzicht te krijgen in de huidige warmtevoorziening.
  • Te volgen of de gemeente plannen heeft voor een warmtekavel.
  • Te bespreken wat de Wcw op termijn kan betekenen voor het gebouw.
  • Alert te zijn op communicatie van gemeente of warmtebedrijven.

Door tijdig kennis op te bouwen, voorkom je dat de VvE straks onder tijdsdruk grote beslissingen moet nemen.

Tot slot

De Wet collectieve warmte geeft gemeenten meer regie en VvE’s meer formele bevoegdheden, maar maakt de warmtetransitie ook complexer. De komende jaren zal duidelijk worden hoe de wet in de praktijk uitpakt. VvE’s doen er goed aan deze ontwikkelingen te volgen en stap voor stap toe te werken naar toekomstbestendige keuzes.

Heb je vragen of wil je weten wat dit voor jouw situatie betekent? Neem dan gerust contact op met VvE Metea. VvE Metea blijft de ontwikkelingen actief volgen.

Bronnen en achtergrondinformatie