Een meningsverschil over servicekosten, onderhoud, geluidsoverlast of een besluit van de ledenvergadering lijkt soms klein. Toch kan zo’n conflict binnen een VvE lang blijven doorsudderen. De verhoudingen verslechteren, standpunten verharden en uiteindelijk belanden partijen bij de kantonrechter. VoorRecht-rechtspraak wil juist eerder helpen: als het conflict nog overzichtelijk is en een oplossing zonder langdurige juridische procedure mogelijk is.
“Hoe kleiner het probleem, hoe sneller het kan worden opgelost”, zegt mr. Pieter van Riemsdijk, senior rechter en initiatiefnemer en eindverantwoordelijk voor voorRecht-rechtspraak. Het uitgangspunt is eenvoudig: samen oplossen als het kan, met hulp van de Rechtspraak als het nodig is.
Wat is voorRecht-rechtspraak?
VoorRecht-rechtspraak is een initiatief van de Nederlandse Rechtspraak. Het is ontwikkeld om mensen sneller, eenvoudiger en betaalbaarder toegang te geven tot het recht. De aanpak richt zich in eerste instantie vooral op conflicten binnen VvE’s. Inmiddels wordt voorRecht ook ingezet bij onder meer bouw- en erfgrensgeschillen.
VoorRecht is vooral geschikt voor zogenoemde duurrelaties: situaties waarin mensen ook na een conflict met elkaar verder moeten. Appartementseigenaren blijven buren, een bestuur blijft verantwoordelijk voor het functioneren van de VvE en leden moeten samen besluiten blijven nemen over hun gebouw.
Een klassieke rechtszaak draait om de juridische vraag wie gelijk heeft. VoorRecht kijkt eerst naar een andere vraag: wat is er nodig om het probleem op te lossen? Dat gebeurt op een onafhankelijke en onpartijdige manier, vanuit de Rechtspraak en zonder commercieel belang.
Eerst zelf inzicht krijgen
Wie een conflict binnen de VvE heeft, kan gratis starten op www.voorrecht-rechtspraak.nl. Daar helpt een digitale verkenner in begrijpelijk en toegankelijk Nederlands (B1) om het probleem in kaart te brengen. Je krijgt inzicht in de rechten en plichten van de betrokken partijen en in mogelijke vervolgstappen.
Die eerste stap kan al veel opleveren. Conflicten ontstaan of escaleren namelijk regelmatig doordat niet duidelijk is wat in de wet, de splitsingsakte of het reglement is vastgelegd. Met meer inzicht in de eigen rechtspositie en die van de ander lukt het soms alsnog om samen afspraken te maken.
Kom je er met de verkenner niet uit, dan kun je ondersteuning vragen. Een zaakbegeleider neemt binnen twee werkdagen contact op. Vervolgens zitten de betrokken partijen binnen twee weken samen aan tafel.
Samen aan de ronde tafel
De zaakbegeleider is niet in de rol van rechter of mediator, maar begeleidt het gesprek tussen de betrokken partijen. Tijdens een rondetafelgesprek staan twee vragen centraal:
- Kunnen we vandaag afspraken maken?
- En als dat nog niet lukt: Welke interventie is dan nodig om verder te komen?
Het doel is om het conflict bij voorkeur tijdens één bijeenkomst op te lossen. Soms is aanvullende hulp nodig, bijvoorbeeld van een mediator of inhoudelijk deskundige. Wanneer een juridische uitspraak noodzakelijk blijkt, kan de zaak alsnog worden doorgeleid naar de rechter. Het dossier is dan al beter geordend en de kern van het geschil duidelijker.
Daarmee verschilt voorRecht van de gebruikelijke procedure bij de kantonrechter. Bij de kantonrechter vraag je de rechter om op basis van het recht een beslissing te nemen. Bij voorRecht onderzoeken partijen eerst of zij, met begeleiding vanuit de Rechtspraak, zelf tot een werkbare oplossing kunnen komen.
Vier van de vijf zaken eerder opgelost
De eerste voorRecht-zaak werd in 2023 behandeld. Daarna groeide het aantal zaken snel: van circa 40 in 2024 en 120 in 2025 naar naar verwachting ruim 200 zaken in 2026. Volgens Van Riemsdijk wordt ongeveer 40 procent tijdens het gezamenlijke traject opgelost. Uiteindelijk gaat slechts circa 20 procent van de aangemelde zaken door naar de rechter. Dat betekent dat in ongeveer vier van de vijf gevallen eerder een andere route of oplossing wordt gevonden.
Dat levert niet alleen tijd- en kostenbesparing op. Het voorkomt ook dat een relatief klein meningsverschil uitgroeit tot een juridisch conflict dat de onderlinge verhoudingen blijvend beschadigt. Tegelijkertijd houdt de Rechtspraak meer ruimte voor zaken waarin een oordeel van de rechter écht nodig is.
De aanpak werd in 2024 bekroond met een Gouden Zandloper in de categorie Access to Justice. De jury prees vooral de manier waarop juridische deskundigheid, psychologie, technologie en een mensgerichte benadering worden gecombineerd. Daarnaast is voorRecht-rechtspraak in 2025 uitgeroepen tot beste overheidsinnovatie. Een award die eens in de twee jaar wordt uitgereikt.
Juist voor VvE’s van grote waarde
Binnen een VvE lopen persoonlijke, financiële en collectieve belangen voortdurend door elkaar. De ene eigenaar wil snel investeren in onderhoud of verduurzaming, terwijl een ander de kosten niet kan of wil dragen. Een bewoner ervaart overlast, terwijl een buurman het probleem niet herkent. Of een eigenaar is het niet eens met een besluit van de vergadering en voelt zich niet gehoord.
De komende jaren kunnen zulke spanningen toenemen. Vooral verduurzaming vraagt om grote investeringen en langdurige besluitvorming. Eigenaren verschillen in financiële mogelijkheden, woonplannen en ideeën over wat noodzakelijk is. Tegelijkertijd moet de VvE uiteindelijk wel tot besluiten komen.
Juist dan is het belangrijk om een conflict niet weg te stoppen. Wat onder de oppervlakte blijft, verdwijnt meestal niet. Het leidt tot spanning, wantrouwen en vertraging en kan uiteindelijk veel meer geld kosten dan wanneer partijen vroeg met elkaar in gesprek waren gegaan.
VoorRecht biedt eigenaren en bestuurders een laagdrempelige tussenstap. Niet meteen tegenover elkaar in de rechtszaal, maar eerst samen onderzoeken wat er speelt en wat nodig is om verder te kunnen. Dat maakt het ook voor VvE-beheerders een waardevolle route om naar te verwijzen wanneer een meningsverschil dreigt vast te lopen.
Van tegenspraak naar samenspraak
VoorRecht past bij een ontwikkeling waarin mensen meer regie krijgen over het oplossen van hun eigen problemen. Niet door hen met het conflict alleen te laten, maar door dichtbij en op tijd de juiste ondersteuning te bieden.
Voor appartementseigenaren en VvE-besturen is de belangrijkste boodschap daarom: wacht niet totdat een klein geschil groot is geworden. Zoek vroeg duidelijkheid, blijf met elkaar in gesprek en schakel hulp in als je samen niet verder komt. Want binnen een VvE gaat het niet alleen om gelijk krijgen. Het gaat er ook om dat je daarna weer samen door één deur kunt.
Omdat goed VvE-beheer mensenwerk is
VvE Metea is enthousiast over dit initiatief en resultaten. VvE Metea biedt professioneel VvE-beheer met blijvende aandacht voor mensen, wonen en de waarde van het vastgoed. Het is precies de menselijke factor die ons aanspreekt; het samen proberen op te lossen.
Meer informatie of direct de verkenner doorlopen?
Ga naar www.voorrecht-rechtspraak.nl.